Masz ochotę zacząć grać w padla, ale gubisz się w zasadach? W tym tekście poznasz najważniejsze reguły gry, które musi znać każdy początkujący. Po lekturze bez stresu wejdziesz na kort i zagrasz swój pierwszy mecz.
Co to jest padel i czym różni się od tenisa oraz squasha?
Padel powstał w Meksyku w latach 60. XX wieku, a później zdobył serca graczy w Hiszpanii i krajach Ameryki Południowej. Dziś pojawia się w Polsce praktycznie w każdym większym mieście, bo łączy w sobie elementy tenisa i squasha, ale jest prostszy do opanowania dla początkujących. Gra toczy się zawsze w deblu, więc od początku masz obok siebie partnera, który pomaga ogarnąć wymiany i ustawienie.
Punktacja w padlu jest tenisowa, za to sama gra odbywa się na zamkniętym korcie z szybami i siatką z metalu – podobnie jak w squashu. Dzięki temu można wykorzystywać ściany do gry, co daje efektowne akcje i szansę na „uratowanie” pozornie przegranego punktu. Tempo meczu na poziomie amatorskim jest spokojniejsze niż w squashu, a piłka o niższym ciśnieniu niż w tenisie daje więcej czasu na reakcję.
Różnice między padelem a tenisem
Na pierwszy rzut oka padel przypomina tenis. Jest siatka, rakieta i żółta piłka, a wynik gemów liczy się jako 15–30–40–gem. Zawodnicy grają do dwóch wygranych setów, set kończy się przy 6 gemach z przewagą dwóch i przy 6:6 rozgrywa się tie-break. Na tym podobieństwa w dużej mierze się kończą, bo zmienia się kort, serwis i sprzęt.
Kort do padla jest mniejszy niż tenisowy, ma 10 x 20 metrów i jest zamknięty szklanymi ścianami oraz metalową siatką. Rakieta nie ma naciągu – jej główka jest pełna, z kompozytu, z perforacją. Piłka ma
Różnice między padelem a squashem
Ze squashem padel łączy możliwość wykorzystywania ścian. Piłka po odbiciu od kortu może dotknąć szklanych ścian oraz metalowego ogrodzenia, a wymiana trwa aż do drugiego odbicia piłki od podłoża po tej samej stronie. W padlu nie stoisz jednak obok rywala, tylko naprzeciwko, po dwóch stronach siatki, co bardzo zmienia taktykę i ustawienie.
W squashu gra toczy się zazwyczaj w singlu, przy bardzo dużym tempie i ciągłym bieganiu do przodu i do tyłu. W padlu zawsze grasz w parach, a większy niż w squashu kort i siatka pośrodku sprawiają, że wysiłek rozkłada się inaczej. Mecz można prowadzić spokojniej, ucząc się krok po kroku oceny odbić od ścian i pracy rakietą, co początkującym daje więcej komfortu fizycznego.
Jak wygląda kort do padla i jego wyposażenie?
Dla nowego gracza zrozumienie kortu bardzo pomaga w ogarnięciu zasad. Oficjalny kort padlowy to prostokąt o wymiarach 10 metrów szerokości i 20 metrów długości, przedzielony siatką na dwie równe połowy. Linia serwisowa na każdej połowie znajduje się w odległości 6,95 m od siatki, a strefa serwisowa jest podzielona linią centralną, która musi wystawać 20 cm poza linię serwisową.
Wszystkie linie na korcie mają szerokość 5 cm i są białe lub czarne, tak żeby dobrze odcinały się od nawierzchni. Obie połowy kortu muszą być idealnie symetryczne. Nad boiskiem wymaga się wolnej przestrzeni o wysokości co najmniej 6 metrów bez żadnych lamp czy elementów konstrukcji, które mogłyby przeszkadzać w wysokich zagraniach.
Siatka i ogrodzenie
Siatka w padlu ma 10 metrów długości. Na środku wznosi się na 88 cm, a przy słupkach na 92 cm, z tolerancją tylko 5 mm. Zawieszona jest na metalowej linie (średnica do 1 cm), naciągniętej między dwoma słupkami o wysokości maksymalnie 1,05 m. Całość przykrywa biały pas o szerokości 5,0–6,3 cm, pod którym biegnie przewód napinający.
Siatka powinna wypełniać dokładnie przestrzeń między słupkami i podłożem, bez prześwitów, ale nie może być „przesztywniona” – zbyt mocno napięta zmieniałaby odbicie piłki. Wokół kortu znajduje się konstrukcja z metalu i szkła, która pełni funkcję ogrodzenia i elementu gry. Wewnętrzne części ogrodzenia, metalowa siatka, szklane panele, a także słupki siatki uznaje się za części kortu, z których można korzystać podczas wymiany.
Piłka i rakieta
Oficjalna piłka do padla to gumowa kulka o jednolitej powierzchni w kolorze białym lub żółtym. Jej średnica wynosi 6,35–6,77 cm, a waga 56,0–59,4 g. Po upuszczeniu na twarde podłoże z wysokości 2,54 m powinna odbić się na 135–145 cm. Wewnętrzne ciśnienie mieści się w przedziale 4,6–5,2 kg na 2,54 cm².
Rakieta do padla składa się z główki i rękojeści. Całkowita długość (główka plus uchwyt) nie może przekroczyć 45,5 cm, maksymalna szerokość to 26 cm, a grubość główki do 38 mm. Rękojeść ma do 20 cm długości, szerokość i grubość do 50 mm. Powierzchnia uderzeniowa jest płaska, perforowana otworami o średnicy 9–13 mm, umieszczonymi tak, by nie zbliżały się do krawędzi bardziej niż na 4 cm. Rakieta musi mieć nieelastyczny sznurek o długości do 35 cm, zakładany na nadgarstek podczas gry – używanie go jest obowiązkowe.
Jak liczyć punkty w padlu?
System punktacji w padlu jest niemal identyczny jak w tenisie. Każdy wygrany punkt liczy się kolejno jako 15, 30, 40 i gem. Gdy obie pary mają po trzy punkty (40:40), mówimy o stanie „równowagi”. W zależności od ustaleń przed meczem możesz spotkać dwa rozwiązania: grę na przewagi albo tzw. złoty punkt.
Przy tradycyjnej grze na przewagi, po 40:40 trzeba zdobyć dwa kolejne punkty z rzędu, żeby wygrać gema. W wersji ze złotym punktem przy stanie 40:40 rozgrywa się jedną decydującą wymianę. Odbierający wybierają stronę, na którą ma serwować przeciwnik, a zwycięzca tej piłki od razu zdobywa gema. Na amatorskich kortach bardzo często stosuje się ten drugi wariant, bo przyspiesza grę.
Sety i tie-break
Mecz w padla rozgrywa się najczęściej do dwóch wygranych setów. Wynik może więc brzmieć 2:0 albo 2:1. Set trwa do momentu, aż jedna para wygra 6 gemów z przewagą co najmniej dwóch gemów. Typowe wyniki to 6:0, 6:2, 6:4 lub 7:5. Przy stanie 6:6 rozgrywa się tie-break.
W tie-breaku punkty liczone są 1, 2, 3 i tak dalej. Zwycięża para, która pierwsza zdobędzie 7 punktów z przewagą dwóch. Jeśli dojdzie do stanu 6:6, gra toczy się dalej, aż jedno z ugrupowań osiągnie różnicę dwóch punktów (np. 8:6, 9:7, 10:8). Wygranie tie-breaka oznacza wygranie całego seta wynikiem 7:6.
Kolejność serwowania w tie-breaku
W tie-breaku pierwszego punktu serwuje zawodnik, który zgodnie z kolejnością powinien podawać w danym gemie. Ma wtedy tylko jeden serwis, z prawej strony. Następne dwa punkty serwuje rywalizująca drużyna (najpierw z lewej, potem z prawej strony), dalej serwowanie zmienia się co dwa punkty w ustalonej kolejności. Po każdych 6 punktach rozgrywających zmienia się strony kortu.
W kolejnym secie pierwszy serwis wykonuje zawodnik z pary, która nie zaczynała serwować w tie-breaku. Dla początkujących najprościej jest zapisać sobie kolejność na kartce albo krótko ustalić ją z sędzią lub bardziej doświadczonymi graczami jeszcze przed meczem.
Jak wygląda serwis i gra w wymianie?
W padlu każda wymiana zaczyna się od serwisu. Z punktu widzenia początkującego to jeden z najważniejszych elementów, bo poprawne wykonanie podania decyduje o tym, czy w ogóle rozpoczniesz punkt. Serwujący stoi za linią serwisową, między przedłużeniem linii środkowej a boczną ścianą. Obie stopy muszą być poza linią serwisową i pozostać w tej strefie do momentu odbicia piłki.
Żeby wykonać serwis, najpierw odbijasz piłkę od kortu w swoim polu serwisowym, a następnie uderzasz ją rakietą z dołu, gdy znajduje się na wysokości talii lub niżej. Przynajmniej jedna noga powinna mieć wtedy kontakt z podłożem. Piłka musi przelecieć nad siatką i wylądować po przekątnej w prawidłowym polu serwisowym rywali, nie dotykając przy tym bocznej metalowej siatki bezpośrednio po serwisie. Za pierwszym razem serwujesz z prawej strony, kolejny punkt z lewej, i tak na zmianę przez cały gem.
- Serwujący nie może wbiegać ani skakać podczas serwisu.
- Małe przesunięcia stóp, które nie zmieniają pozycji serwisowej, są dopuszczalne.
- Jeśli pierwszy serwis jest nieudany, przysługuje drugi.
- Jeśli oba serwisy w jednym punkcie są błędne, traci się punkt.
Gdy piłka po serwisie prawidłowo odbije się w polu serwisowym przeciwnika, rozpoczyna się wymiana. Od tego momentu piłka może odbijać się od szyb i siatek po stronie rywali, a także po twojej stronie po wcześniejszym kontakcie z kortem. Wymiana trwa do drugiego odbicia piłki od podłoża po którejś ze stron lub do zaistnienia sytuacji opisanej w przepisach jako błąd.
Najważniejsze błędy serwisowe
Serwis uznaje się za błędny między innymi wtedy, gdy piłka:
- spadnie poza pole serwisowe odbierających,
- dotknie serwującego lub jego wyposażenia po uderzeniu,
- prawidłowo odbije się w polu serwisowym, ale przed drugim odbiciem uderzy w metalową siatkę ogrodzenia,
- po koźle w polu serwisowym opuści kort przez furtkę.
Błędem jest także naruszenie pozycji (nadepnięcie na linię serwisową, wejście przed nią przed odbiciem) albo całkowite miniecie się z piłką przy próbie serwisu. Jeśli serwujesz z niewłaściwej strony kortu i zostanie to zauważone, gra jest kontynuowana, ale poprawia się ustawienie od następnego punktu, przy czym ewentualny stracony pierwszy serwis liczy się normalnie.
Odbiór serwisu i wymiana piłek
Gracz przyjmujący serwis może ustawić się w dowolnym miejscu po swojej stronie kortu. Żeby odbiór był prawidłowy, musi pozwolić piłce raz się odbić w polu serwisowym, a następnie ją przebić, zanim odbije się po raz drugi. Drużyna, która odbiera w pierwszym gemie seta, ustala, który zawodnik przyjmuje serwis po stronie lewej, a który po prawej – ta kolejność obowiązuje do końca seta, a w kolejnym można ją zmienić.
Piłki do padla wymienia się zwykle po ustalonej nieparzystej liczbie gemów albo na początku seta. Rozgrzewka przed meczem liczona jest jako dwa gemy, tie-break jako jeden, jeśli chodzi o moment wymiany. Jeśli tie-break przypada akurat w momencie zmiany piłek, nowy komplet wprowadza się dopiero w drugim gemie następnego seta.
Jakie faule i zachowania powodują stratę punktu?
Przepisy Międzynarodowej Federacji Padla (FIP) bardzo dokładnie opisują sytuacje, w których para przegrywa punkt. Na początek warto zapamiętać kilka podstawowych zdarzeń – to właśnie one najczęściej pojawiają się w grach początkujących.
Punkt traci drużyna, gdy piłka:
- odbiję się po raz drugi od kortu po ich stronie, zanim zostanie przebita,
- po zagraniu wyleci poza ogrodzenie ponad ścianą lub przez furtkę i odbije się ponownie poza kortem,
- po uderzeniu dotknie metalowej siatki lub podłoża po tej samej stronie, zanim przejdzie na stronę rywali,
- zostanie odbita rakietą wypuszczoną z ręki („rzuconą”),
- po kontakcie z przeciwnikiem lub jego sprzętem nie dotknie wcześniej kortu.
Dodatkowo przegrywasz punkt, jeśli dotkniesz siatki, słupka, linki napinającej lub jakiejkolwiek części kortu przeciwnika, gdy piłka jest w grze. Niedozwolone jest też uderzenie piłki przed przekroczeniem przez nią osi siatki na twoją stronę. W padlu piłka może być uderzona tylko przez jednego zawodnika z pary – jeśli obaj przetną ją symultanicznie lub kolejno w jednej akcji, punkt przypada przeciwnikom.
Powtórzenie punktu i zakłócenia
Nie każda nietypowa sytuacja oznacza faul. Czasem wymiana jest po prostu powtarzana. Dzieje się tak, gdy piłka w trakcie gry rozpadnie się, na kort wpadnie przedmiot spoza boiska albo pojawi się inne zdarzenie niezależne od zawodników, które realnie przeszkodziło w rozegraniu punktu. Wtedy gracze zgłaszają sędziemu prośbę o powtórkę wymiany.
Osobną kategorią są zakłócenia, czyli utrudnianie gry przeciwnikowi. Rozmyślne przeszkadzanie (np. świadome zasłanianie widoku, krzyk w momencie uderzenia) oznacza przyznanie punktu rywalom. Przy nieumyślnym zakłóceniu sędzia zazwyczaj zarządza powtórzenie akcji. W meczach bez sędziego warto takie sytuacje rozwiązywać rozmową i grać fair.
Piłka w padlu jest w grze od poprawnego serwisu aż do ogłoszenia punktu, a wszystkie wewnętrzne elementy ogrodzenia – szyby, metalowa siatka i słupki siatki – traktuje się jako części kortu.
Dozwolona gra poza kortem
Jednym z najbardziej widowiskowych elementów padla jest pogoń za piłką poza kortem. Regulamin dopuszcza wybieganie na zewnątrz, pod warunkiem że obiekt został do tego przystosowany. Chodzi o odpowiednie odległości od ścian, brak przeszkód oraz bezpieczne furtki.
Na wielu obiektach rekreacyjnych gra poza kortem nie jest dopuszczona ze względu na bezpieczeństwo. Jako początkujący raczej skupisz się na wymianach wewnątrz ogrodzenia, a wybieganie na zewnątrz zostawisz bardziej zaawansowanym graczom.
Jak zachować się na korcie i co mówią przepisy o czasie gry?
Padel ma rozbudowaną etykietę i regulacje dyscyplinarne, ale na początku wystarczy, że poznasz podstawowe zasady zachowania i zarządzania czasem. Oficjalnie mecz powinien przebiegać płynnie – od pierwszego serwisu do końca spotkania nie wolno go przedłużać nieuzasadnionymi przerwami na odpoczynek czy rozmowy.
Między punktami przysługuje maksymalnie 20 sekund przerwy, a na zmianę stron do 90 sekund120 sekund. Jeśli mecz zostanie przerwany przez deszcz, awarię oświetlenia lub inny zewnętrzny czynnik, przy wznowieniu gracze dostają od 0 do 5 minut rozgrzewki, zależnie od długości przerwy.
Strój, punktualność i zachowanie
Na kort przychodzisz punktualnie, najlepiej kilka–kilkanaście minut przed wyznaczoną godziną meczu. Niepojawienie się gotowej do gry pary w ciągu 10 minut od planowanego startu może zakończyć się walkowerem, chyba że sędzia uzna, że zadziałały tzw. siły wyższe. Strój powinien być sportowy: koszulka, spodenki lub spódniczka oraz obuwie przeznaczone na kort. Koszulki bez rękawów i stroje kąpielowe są niedozwolone.
Regulamin FIP wymaga szacunku dla przeciwników, sędziego i widzów. Karane są słyszalne przekleństwa, obsceniczne gesty, uderzanie rakietą w ogrodzenie czy siatkę oraz celowe wybijanie piłek w ludzi lub w przypadkowe miejsca w ramach rozładowania emocji. System kar jest prosty: pierwsze przewinienie oznacza ostrzeżenie, drugie – ostrzeżenie i stratę punktu, trzecie – ostrzeżenie połączone z dyskwalifikacją. W skrajnych przypadkach sędzia może natychmiast wykluczyć zawodnika za agresję słowną lub fizyczną.
Nawet w rekreacyjnej grze sędzia lub organizator może ukarać zawodnika za nadużywanie piłek, rakiety czy obraźliwe gesty, aż po zakończenie jego udziału w turnieju.
Rady trenerskie i ciągłość meczu
W padlu dopuszcza się krótkie wskazówki trenerskie w przerwach – głównie podczas zmiany stron i po setach. W trakcie wymiany trener nie powinien wpływać na przebieg gry ani rozpraszać rywali. Zawodnikom nie wolno samodzielnie opuszczać powierzchni gry bez zgody sędziego. Za powierzchnię uważa się nie tylko sam kort, ale także najbliższe otoczenie wyznaczone przez organizatora.
Dla początkującego najważniejsze jest, żeby nie przeciągać przerw między punktami, nie dyskutować nad każdą piłką i zachować spokojny ton nawet przy spornych sytuacjach. Padel szybko staje się przyjemniejszy, kiedy wszyscy na korcie trzymają podobny poziom kultury gry.
